Category Archives: book reviews

The Parthenon Bomber: Biopolitics, Heterotopia and Reframing History

Talk / Presentation Given at the Faculty of Medieval and Modern Languages, University of Oxford, November 2017. Under the supervision of Dimitris Papanikolaou, Associate Professor in Modern Greek and Fellow of St. Cross College

Basic article to which this rough presentation owes most of its structure and points is Vassilis Lambropoulos’s Unbuilding The Acropolis in Greek Literature in the Volume:
Classics and National Cultures, Edited by, SUSAN A. STEPHENS AND PHIROZE VASUNIA. Oxford : Oxford University Press, pp. 182 – 198. Available at the link below:

1) A society, as its history unfolds, can make an existing heterotopia function in a very different fashion; for each heterotopia has a precise and determined function within a society and the same heterotopia can, according to the synchrony of the culture in which it occurs, have one function or another.
2) The heterotopia is capable of juxtaposing in a single real place
several spaces, several sites that are in themselves incompatible. Thus it is that the theater brings onto the rectangle of the stage, one after the other, a whole series of places that are foreign to one another;
3) Heterotopias are most often linked to slices in time—which is
to say that they open onto what might be termed, for the sake of symmetry, heterochronies. The heterotopia begins to function at full capacity when men arrive at a sort of absolute break with their traditional time.

Michel Foucault, Heterotopia, From: Architecture /Mouvement/ Continuité , October, 1984;
(“Des Espace Autres,” March 1967, Translated from the French by Jay Miskowiec) pp. 5-6.

Hellas, the most classical country in the world, is a topos of architectural and sculptural ruins. This is true, especially of Athens, Greece’s cosmopolitan capital, with its crowning Acropolis. In modernity’s secular imagination “this ground is holy”. Certainly, the Acropolis was holy for ancient Athenians, too, but in a very different sense. In the modern period, artists, diplomats, and scholars have conjured up a different spiritual landscape in their descriptions of the place. Travel annotations, letters, journals, these texts make the Acropolis European, the traveler Hellenic. This is one of many patterns of expression, thought and practice commonly found in texts. Hellas is a heterotopia, a space set apart precisely because it contains classical ruins. The Acropolis is the most frequented and the most formidable place, the one in which all meet their measure of sacredness, harmony, beauty and grandeur. A place of homecoming, from home. Here one finds unexpected reversals of colonial powers’ self-representation as mother to pockets of civilization outside the West.

Artemis Leontis, Topographies of Hellenism – Mapping the Homeland (Myth and Poetics), Cornell University Press, 1995.

A rethinking of the role that a piece of art can play within a city.

Minimalistic narrative strategy, with a collection of documenta, realia, each of which plays a different and significant role in forming the whole story.
A 21 year old X.K. has a messianic mission; he will relief the city of its eternal weight, of the most renowned monument of western civilization. He will blow up the Parthenon.

The short novella was first published by a rather alternative publishing house, in 1996, Anatolikos.
The first version was slightly far from the Archive style that we have today. Yet, it was still written in a scattered, post-modernist manner.
The differences from the older text are the addition of the reference to the surrealist poet Yiorgos Makris, who, at the age of 21 and a little before Dekemvriana and the greek civil war, wrote a utopian call for the blowing up of the Parthenon, as a political act against progonopliksia, the emotional stain connected to the ancestors. Makris considered this the main reason for the ideological and intellectual fall of the modern greek people.
Written in bits and pieces, like a puzzle that the reader is supposed to solve, with real or made up evidence and exhibits, testimonies and witnesses narrations, the narrative is built in a kaleidoscope manner; the bomber decides to destroy the Parthenon following an old call, inspired by a surrealist poet and intellectual. He believes in the rather romantic ideal of “Creative Destruction”.
The modern hellenic identity is being questioned; who are the modern Athenians? Where will they go without the main monument of their so-called ancestors ? What life will they lead ? The blowing up of the Parthenon is a liberating act; now the modern Greeks are able to choose, to act upon their lives in their own, liberated way. The eidolon of themselves is no longer their. The security guard that testifies on the bomber cannot believe his eyes. He accuses himself of not having taken enough care of the archaeological site. But in the end of his testimony, he wonders “Have I said it correctly?”

It is this correctness that is vital to what the bomber wants to destroy; a national narrative has been formed, on to all of the Greeks are pre-supposed to abide by. They all have to be “correct”, they all have to follow the national rules concerning the monument. They cannot question, they cannot disagree, they have to follow the state’s opinion on this national treasure.
The liberty that derives from the act of destroying is enormous. Everybody considered the monument impossible to overcome. Now that it is no longer there, everyone can create their own narrative. No longer connected to what has been, but focusing on what will be from now on.
The monument was the mirror, up until the moment of its destruction. All of modern greeks were obliged to see themselves on that mirror. But was that something possible ? For the Bomber, it was utopia. Therefore, he had to destroy the mirror, so that the greeks would no longer see the Eidolon of themselves, but their real identity would be revealed.
At the online edition of the book, Chryssopoulos makes connections with the dadaist movement and the Paris Communa, painters that wanted to destroy monuments. Also, he describes briefly the surrealist poet Nikolaos Kalas, who also called for the destruction of the monument, only a few years before Yiorgos Makris. But it is Makris who foresaw the tourist industry taking over, the modern materialistic world ruling over the city scape, in a continuum, throughout the civil war, after the civil war, throughout the Military Junta and after the Junta in Greece.
It has always been the Greek national illusion, according to Chryssopoulos, the schizophrenic present, a certainty that kept going, no matter how the political situations changed in Greece. A
national labour camp, that never seized to exist. In the hands of every man in power, the Monument took shape in the forms the Authorities longed for. Everybody believed (and still does) that the monument belonged to them, so they were able to use it as evidence and proof of belonging, of ancestry and of continuation.
But our Bomber believes that all of Greeks have been living on borrowed time. The myth, the constitutional of myth of the modern greek state, is just a borrowed made up fairy tale. This is why, using the monument whenever we were in need or in awe, whenever we felt small or poor, was just an excuse for not inventing our own selves of today.
Creation needs Destruction, the writer believes, we must stop turning back and through destruction start looking forward. The Bomber is not a paranoid criminal, or monstrous charmer. His actions are not irrational. He believes in sabotaging the old, so that everyone will have now the ability to bring the new forward.
The same way the Monuments comes to pieces, in a quite similar manner the book is structured;
We start off with a poem, written by a friend of Yiorgos Makris, Then we have a possible monologue of the Bomber. Testimonies of the Bomber’s neighbors and acquaintances. News coverage of the act of Bombing. The whole “terrorist” so to say proclamation of Yiorgos Makris, edited. Other, real testimonies concerning the Proclamation of Makris, by friends of his and other underground figures of Athens, like Leonidas Christakis, editor of the magazine Ideodromion. The security guard’s testimony. A list of the people to which the Bomber referred to, presumably from police document sources. Photos of Yiorgos Makris. Other Athenians testimonies, watching the Blowing Up of the Parthenon from the News. The sentence and the shooting of the Bomber, by troops who almost did not believe that had shot a man.

Then, on the online edition of the book there are additions which make it intertextual and multimedia friendly. The excerpts and snippets make the book of the print version intertextual already, but here we have some extra photos of different Parthenons and also a bibliography of other writers and creative minds who wanted to destroy the Parthenon, or other monuments.
I believe that the writer wants to oppose to the Oneiric Archaeology that seems to constitute the national narrative in Greece. Greeks, and the greek state, choosing the name “Hellenes” as opposed to the closer-to-reality “Graeci” formed a national discipline, a national imagination to which the national body keeps the Parthenon as a core. It is the sacred mission and obligation to participate in this; it is not something to be used by academics or archaeologists only. It is everyone’s job to adore the Parthenon and to feel humble in front of it. It is the national treasure, the central national treasure, and all antiquity findings are to be called “treasures” as well.
Politicians drop their original identity and adopt the politician-archaeologist persona. They are obliged to become everything connected to their ancestors. They are prophets of a possible promise of enrichment through the ancients.

The recent live concert of the band Foo Fighters at the Herod Atticus Odeon is just another proof of this national narrative. Even the singer of the band revealed that “this is a concert we will remember and treasure for the rest of our lives!” The rock star’s ideas do not differ much from the ideas behind the occult economy that seemed promising, the national hope for salvation that occurred during the Amphipolis excavation in the national (public and private) media in Greece.
Our ancestors are there when we need them, They conquered the world and today, they can possibly be resurrected, come back again to rescue their descendants in their darkest hour, the hour of the Crisis and the fall of the economy. This is why the bomber wants to destroy this imagined solution, because he know that this is an imagined community, a nationalism built up on a socially constructed idea, that here we have this big ancient thing, the Parthenon, and not only is it ours, it is US ! It is our collective property and hope.

Here I must make some remarks on why I consider the structure of the book as an archival impulse. The failed vision of the Parthenon is what the writer is trying to recoup. He wants to turn it into an alternative scenario of social relations, amongst the greeks. He seeks to transform the no- place of his archive into the no-place of utopia. Since the topos of the Parthenon will no longer be there, the excavation site will turn into a construction site. Together, the greeks after the Blow up of the monument will create their own identity. Liberated from national treasures and fixed ideas. So far, the culture has been melancholic, view the past as something sacred. Now it will be something more then the traumatic experience of the past.

The archive aims for reinvention; as very well mentioned its mood is “characterised by depression, dissociation, pragmatism, cynicism, optimism, activism, or an incoherent mash”
This fits perfectly for the Bomber. He is depressed and a cynic. He wants to destroy, therefore he becomes an activist, a bomber. He is optimistic about the future. Now the Greeks, the modern Athenians will be free ! They are allowed to re-invent themselves. They talk about the past and it remnants not in order to find a solution but as a practice of re-invention, and they do so against all odds; they will be creative and optimistic.
The Bomber has a pervasive sense of urgency; it makes an iconoclastic return to the past; Hence the connections with the term “Archive Trouble”. The length of the book is small. This happens because the book makes a statement, and the statement has to be urgent . Brief. Cut to pieces. And handed on to the public, like a proclamation. The Bomber reframes historical and political understanding of the monument. He alerts us to the modalities of a history in the present. What is the Parthenon now ? is the question of the Bomber.

The novella does not answer. It questions national reassurances. It stands against the national narrative, the official materiality of the monument. In a very creative manner, Chryssopoulos uses an older text, the surreal proclamation of Makris, within a new modality, a post-modern manner. Hence, as Archive Trouble does, he recontextualises while accepting that its own context, the Crisis, is inescapable.
Chryssopoulos uses photos, advertisements and other media in his book. Therefore, as Archive Trouble does, he takes into account and interacts with the surge in information flow. The Bomber’s archival poetics presuppose a public interaction with this flow of images and data from different sources, questioning information from the past, the whole national idea of the Parthenon as the Treasure. He creates personal, novel and agonistic archives.

Archive Trouble aims to “unearth” hidden voices or lost patterns. And this, in The Parthenon Bomber, is done with the lost voice of the poet Yorgos Makris. One book, leads to the other, after reading the Parthenon Bomber, we feel the need to read the writings of Yiorgos Makris in total. The archival structure of the book aims for incompleteness, it does not creat a fuller archive, but lays bare the constitutive incompleteness of the historical archive itself. The book makes the reader want to read more. And of course, it does criticize institutional archives, institutional symbols and institutional time. The reader has to participate in writing and reading the book, filling in the gaps between the testimonies with his/her creative imagination. The bomber’s testimony itself if full of irony, and the whole book is pastiche. We do have a genre playfulness and the forms of different types of literature are mixed.
Here, concluding, I must say that the writer does not seem to find anything positive in the Parthenon itself. The Bomber seems to hate the monument. Alas, the Security Guard seems to believe that the Bomber loved the monument. This position I will take myself. Since the book allows you to read it from many perspectives, I will believe that yes, the Bomber loved the Parthenon but could not bear the nationalistic ideas built around the monument. Therefore, he decided to solve the Archive Trouble and destroy the monument.

If we take into account only the nationalistic fever around the Parthenon, yes, we do have to destroy it. If that would liberate us from idea groups like the Golden Dawn. Yet, I believe that such would not be a solution. Probably education and the knowledge that every nation is an imagined community, as Benedict Anderson put it, would liberate us from such fixated thoughts.

Ο έρωτας στο πεζογραφικό έργο του Νίκου Παπανδρέου

Κάτα – κάτα – καταρρέω κι άλλο πλέον δεν μπορώ
Θα ερωτευτώ τον Παπαντρέο, τον Ποπάι, τον Ζορό
και δεν ξαναγαπάω θηλυκό
Νικόλας Ασιμος

Η θεματική, νομίζω, που διέπει το έργο του πεζογράφου Παπανδρέου είναι εκείνη του έρωτα. Ο έρως, ο πατέρας των πάντων. Πρώτα δυο κουβέντες για το προηγούμενο πεζογραφικό έργο του Παπανδρέου. Τέλος, για το νέο του βιβλίο, όπου, όσο κι αν φαίνεται περίεργο, θεωρώ ότι επικρατεί ο Έρωτας ως θέμα πάλι. Στο παρθενικό λογοτεχνικό του πόνημα, του 1995, Δέκα μύθοι και μία ιστορία, ο Παπανδρέου αναπλάθει τον έρωτα εκτός χρόνου. Λέει ο Οβίδιος στα Ερωτικά Αντιφάρμακα. Εξαπατά ο έρωτας και τρέφεται με τη χρονοτριβή σου. Πάντα το αύριο είναι καλύτερη ημέρα για να ελευτερωθείς”.Στην περίπτωση της γιαγιάς του διηγήματος, το αύριο έφυγε, αφού ο παππούς και άνδρας της πέθανε. Και η γιαγιά έμεινε ες αεί ερωτευμένη με τον μυστηριώδη παππού, κτήμα του και κατάκτηση. Ο παππούς, μονίμως ερωτευμένος με τη γλώσσα. Γράφει ο Ν.Π.
Ο παππούς σου ήθελε να καταλαβαίνει τα ελληνικά όλος ο λαός” συνέχισε.”Αυτός κι αν μιλούσε ωραία ελληνικά”.”Όπως στα γράμματα;”
“Ποια γράμματα;”
“Αυτά που έχεις στο κουτί”
“Με είδες να τα διαβάζω πονηρέ μου”.
Την άλλη μέρα τη βρήκα καθισμένη στο κρεβάτι της, μ’ ένα σωρό τσαλακωμένα χαρτιά σκορπισμένα γύρω της. “Κάποια μέρα” είπε “θα μάθεις να εκτιμάς το σχήμα των γραμμάτων. Κάποια μέρα θα γράφεις ερωτικά γράμματα και θα κατακτάς τις γυναικείες καρδιές με την καθαρότητα και τη δύναμη του γραφικού σου χαρακτήρα”.

Το είδος που γράφει ο Παπανδρέου, υβριδικό στο είδος του, μεικτό αλλά νόμιμο, όπως θα έλεγε ο -ας μη ξεχνάμε δίγλωσσος εθνικός μας ποιητής, Σολωμός. Ενδεχομένως η γραφή του να δείχνει κάπως απρόσμενη, ανοίκεια για τους αναγνώστες. Μυθοπλασία είναι; Όχι εντελώς. Πραγματικότητα; Ούτε αυτό. Τα γράμματα που παρατίθενται στο διήγημα; Είναι αληθινά γράμματα του αληθινού παππού; Όχι σαφώς. Αλλά παρασέρνουν τον αναγνώστη. Μια γραφή πάντως γητευτική, καλογραμμένη. Για μένα, και ευπώλητη, αφού θίγει θέματα που μας απασχολούν. Τη συλλογική μας μνήμη, τον έρωτα.[…].

Ο έρως δεν είναι κατοχή, αλλά έλλειψη, διαρκής αναζήτηση, αφού είναι παιδί του Πόρου και της Πενίας, όπως βλέπουμε στο Συμπόσιο του Πλάτωνος. Για τούτο και κρίνω πως και στον Οικονομολόγο Ανδρέα, το τελευταίο βιβλίο του ΝΠ, έχουμε πάλι ως θέμα τον Ερωτα. Ο οικονομολόγος βλέπει έναν λαό πένητα, τουλάχιστον κατά το ήμισύ του, έναν λαό σε ανάγκη, και θέλει να τον βοηθήσει.Το βιβλίο ακολουθεί την αντίληψη της δεκαετίας του ’60 πως μόνον εκλαϊκευμένη επιστήμη και φιλοσοφία είναι χρήσιμη.Ο ήρωας του βιβλίου, ΑΠ, εν πρώτοις ερωτεύεται την επιστήμη των Οικονομικών. Επειτα διαπιστώνει την πάλη των δύο διαφορετικών ιδεολογιών που υπήρχαν στον ακαδημαϊκό χώρο των ΗΠΑ. Ο Ανδρέας, πάντα ερωτευμένος με την ελευθερία του ανθρώπου, επιχειρεί να μεταφέρει τούτη την ελευθερία που οραματίζεται στην Ελλάδα. Επειδή οικονομία είναι η νομή των του οίκου, η διαχείρισή του με φειδώ στις δαπάνες. Και οίκος του Ανδρέα είναι η Ελλάδα. Η Ελλάδα που αγαπά, όπως γράφει στη Δημοκρατία στο Απόσπασμα:”Καθώς απογειωνόταν τ’ αεροπλάνο, ξημέρωνε στην Αττική. Η Σοφία κάρφωσε το βλέμμα της στο γαλάζιο ουρανό. Αγαπώ την Ελλάδα, είπε. Και μετά βυθίστηκε στη σιωπή. Και μεις τη μιμηθήκαμε.”Επομένως, το συγκεκριμένο βιβλίο είναι χρήσιμο για να κατανοήσουμε τούτο το πλέγμα παθών και επιστημονικών ερώτων που έπλασαν το φαινόμενο Αντρέας. Μέσα στις σελίδες του έχουμε όλες τις ιδεολογικές συγκρούσεις που βιώνει στο Χάρβαρντ, την δική του έρευνα και διατριβή, μα και την μετέπειτα εμπέδωση του Αμερικάνικου Ιμπεριαλισμού, την ανάγκη του ελληνικού λαού για κοινωνική δικαιοσύνη και κυριαρχία.Ομως δεν θέλει έναν νέο κρατισμό ο Ανδρέας. Για τούτο και είναι χρήσιμο το βιβλίο σήμερα. Αν από τη μία έχουμε το παρακράτος της δεξιάς, ένας κεντροαριστερός κρατισμός δεν αποτέλεσε λύση. Γιατί, όπως τα βλέπει ο Οικονομολόγος Ανδρέας, ο κρατισμός θα φτιάξει μια παρακυβέρνηση.Τώρα μυθιστόρημα είναι τούτα τα παραπάνω; Επιστημονική Φαντασία; Λογοτεχνία; Ιστορία που πράγματι ζήσαμε; Δεν γνωρίζω για το είδος. Μεικτό, αλλά νόμιμο!

Το παραπάνω κείμενο είναι επεξεργασμένη μορφή της παρουσίασης του βιβλίου που εκφωνήθηκε στο Ξενοδοχείο Βυζαντινό, στην Πάτρα 21 Φεβρουαρίου 2019.

Το βιβλίο “Ανδρέας ο Οικονομολόγος” κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

*Ο Ηλίας Κολοκούρης είναι υπ. διδ. Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Το Μυκηναϊκό Ιγκλού των Μποζαϊτίκων

Category : book reviews


“Να του πεις ότι είναι μεγάλος μασκαράς! Ακούς; Αυτό να του πεις! Μασκαράς μεγάλος!” αναφωνούσε η Μαργαρίτα. Και ο περί ου ο λόγος μασκαράς; Ο Κόντε Λοκούρι. Επομένως, θέλω να πω, δεδομένου ότι η Μαργαρίτα ομιλούσε περί του Κόντε, μου στέκεται πάντα αδύνατο να την πιστέψω. Μασκαρά; Τον Κόντε; Τον φίλο μου με την υπομονή του Βούδα; Τον αιώνιο κυματοθραύστη να τον πει μασκαρά; Δυνατόν ποτέ;

Βέβαια, η Μαργαρίτα είχε παραισθήσεις καθόσον ευρίσκετο στο πρώτο της έμφραγμα, ετών εβδομήντα πέντε. Μετά το έμφραγμα, επανήλθε δριμύτερη. Σταμάτησε να καπνίζει και της εξέλιπε εκείνη η αυτάρεσκη περιφορά της αιωρούμενης στάχτης πάνω από τους γαύρους στο σαβόρο. Όλα κι όλα, ουδέποτε έπεσε η στάχτη στους γαύρους, η ισορροπία πάντα καλά κρατείται. Ένα κράμα φαμ φατάλ και αυτοφατάλ η Μαργαρίτα, καταστροφική για τον εαυτό της, όχι για τον άρρενα επίδοξο. Τέλοσπάντων, θέλω να πω ότι εγώ την Μαργαρίτα πάντοτε την αμφισβητώ και δεν πιστεύω παρά τα μισά των μισών από όσα λέει, δηλαδή περίπου το έν τέταρτον του συνόλου των λεγομένων της. Παράδειγμα, μου είπε ότι δεν θα ξανακαπνίσει ποτέ μετά το έμφραγμα, και μόλις άρχισε να συνέρχεται και φύγαν οι παραισθήσεις από το κρανίο και οξυγονώθηκε ο εγκέφαλος κάπως, ξαναπλακώθηκε σαν αράπης με τα υγιεινά σλιμ υπερ λάητ της και φουμέρνει κανονικά. Μετά κοπάνησε και εγκεφαλικό, πήρε μηχάνημα οξυγόνου, συνήλθε και τώρα ξανά φουμέρνει μερακλίδικα στα ογδόντα της. Μου είπε ότι δε θα ξαναπαίξει ξυστό και την βρήκα στο καφενείο, με το σταυρόλεξο πλάι σε έναν λόφο στάχτης και ξυσμένων ξυστών να έχει ξεμείνει και να μου λέει να με κεράσει έναν καφέ-με τα δικά μου. Πολυλογώ, αλλά έχεις τρακόσιους πενήντα λόγους για να αμφιβάλλεις όταν λαμβάνεις πληροφορίες από την Μαργαρίτα.

Δεν είναι ότι επινοεί πράγματα. Είναι όντως καλοστεκούμενη για τα ογδόντα της. Προσέχει. Βάφει τα μαλλιά της πάντα, πορφυρά, δε θα βρεις τρίχα παραπάνω από όσο πρέπει στο πρόσωπό της, φοράει τα δερμάτινά της, τα τακούνια της, τα όλα της. Είναι ωραία για την ηλικία της. Την κάνεις και εξηντάρα, ας πούμε. Αλλά η αυταρέσκεια ισχύει. Θα πάει στο νεανικότερο δυνατόν καφενείο, θα παίξει, θα πειράξει τον σερβιτόρο, ναι, θα καυλαντίσει. Για την καυλάντα, όχι τίποτε άλλο. Σαφώς θα μου πει “είδες πώς με κοίταγε το γκαρσόνι;” Και σαφώς το γκαρσόνι δε θα έχει κοιτάξει, εδώ και χρόνια τώρα, αλλά δε θα επιβάλω εγώ το γνώθι σαυτήν.

Είμαστε λοιπόν στην παραλία και πίνουμε φρέντο καπουτσίνο με πατατάκια ρίγανη. Ναι, πάνε τα πατατάκια ρίγανη με τον καπουτσίνο. Εγώ περιμένω και χαζεύω, η Μαργαρίτα ανυπόμονη έχει πάει μόνη της στη θάλασσα, έχει ήδη κάνει μπάνιο και έρχεται. Φωνάζει βραχνά “Α μα πια με τον ξεφτίλα! Που να χαθεί ο παλιάθρωπος!”

-Τι έγινε βρε Μαργαρίτα;
-Άσε με, σιχάθηκα!
-Ποιον σιχάθηκες μωρέ; Τι έπαθες;
-Εκεί, στην παραλία. Πίσω από το αρμυρίκι. Ένας μαλάκας. Καθότανε και… φιιιι τι να σου λέω τον ξεφτιλισμένο.
-Τι έκανε μωρέ; Σε έβρισε;
Είχε πιάσει το πουλί του και…

Εκεί η Μαργαρίτα έκανε μια κίνηση γνωστή, αλλά δεν παίζαμε τάβλι.
– Άσε μας μωρέ Μαργαρίτα. Ντάξει. Το πουλί του. Με εσένα – είπα από μέσα μου. Κάθισε τώρα και ηρέμησε.
– Μα είναι ντροπή! Μέσα στην παραλία! Πήγα να ανάψω το τσιγάρο μου και…

Σταμάτησα να ακούω τις ιστορίες της Μαργαρίτας, καθώς όπως είπα πάντα αμφιβάλλω για τα λεγόμενά της και δεν ενέπιπταν στο έν τέταρτο του συνόλο το οποίο λαμβάνω ενίοτε υπ΄όψη.



Την επόμενη μέρα είχε πάρα πολύ ζέστη. Οι μύγες επίμονες και επίπονες. Ο μαΐστρος ανελέητος, φύσαγε καυτός και κουραστικός. Κατεβήκαμε με τον Κόντε στην παραλία νωρίς είναι η αλήθεια κι αράξαμε και κοιτούσαμε των παφλασμό των κυμάτων. Κι ακούγαμε τον φλοίσβο. Η Μαργαρίτα, μετά από τρία τηλεφωνήματα και πολύ υστερία και επιμονή είχε αποφασίσει να μην ξανακατέβει στην παραλία. Έτσι, βιαστικά φύγαμε εμείς και μπανιάραμε.

Βιαστικά βιάστηκα και δεν πήρα τα τσιγάρα μου και ξέμεινα. Ψυχαναγκασμός, ναι, αλλά ανάμεσα στις βουτιές θέλω να κάνω ένα τσιγαράκι, τι να κάνουμε;

Εκεί ανάμεσα, λοιπόν, βγαίνω έξω και βλέπω στην άμμο άκρη άκρη έναν σύντροφο καπινιστή. Ξεφτίλα, σκέφτηκα, αλλά μισή ξεφτίλα δική μου, μισή πάλι δική μου. Θα του ζητήσω τράκα. Κάθεται, με το μαγιό του, καπνίζει κι αράζει. Θα με εννοήσει.

Και με εννόησε. Σήκωσε τα γυαλιά ηλίου του στο γκρίζο του κούτελο “Τσιγαράκι θες; Τσάκω!” και προέτεινε το πακέτο με τον αναπτήρα. Αλλά αυτό το “Τσάκω” του είχε κάτι το απόξενο. Είχε χαμογελάσει, και κανονικά το χαμόγελο σε ηρεμεί. Ωστόσο, είχα αισθανθεί κάτι σαν μυρμήγκιασμα στο κρανίο, ίσως αγχώθηκα με την τράκα, ίσως ήταν και ο ήλιος. Δεν ξέρω. Πάντως μου έδωσε να ξεχαρμανιάσω και μετά είπε και “Κράτα τα, έχω άλλα”. Ήθελε ψιλή κουβέντα. Εγώ δεν ήθελα. Να καπνίσω και να ξαναβουτήξω ήθελα, αλλά δε βαριέσαι. Θα μου τα σκοτίσει πέντε λεπτά, θα ξεχαρμανιάσω και θα μπω πάλι στο νερό.

“Ωραία η θάλασσα σήμερα!” μονολόγησε.

-Ωραία, πράγματι. του απάντησα.

-Και δεν έχει και πολύ κύμα.

-Όχι, ευτυχώς.

-Ε, δεν θα πείραζε να έχει λίγο ακόμα.

-Όχι, κακό δε θα ήταν.

Πού στο διάολο πήγαινε αυτή η κουβέντα; Πουθενά. Ο σύντροφος καπνιστής με το μαύρο σπίντο είχε κατεβάσει πάλι τα γυαλιά ηλίου και δεν καταλάβαινα αν κοιτάει εμένα ή γύρω όταν μου μίλαγε. Αλλά η κουβέντα έληξε απότομα.

-Θα αράξετε ώρα; με ρώτησε

-Μέχρι το απόγευμα. του είπα.

-Κράτα το πακέτο και τα λέμε, φίλος” απάντησε και έφυγε χαμογελαστός.

Δε με χάλασε το τσάμπα πακέτο. Αλλά η επικοινωνία με τον σύντροφο καπνιστή είχε κάτι το αόριστα απόκοσμο. Ίσως να είχα πάθει και ηλίαση, πάντως όταν έφυγε αισθανόμουν μία ζάλη κατά τι εντονώτερη από εκείνη που προκαλεί η έλευση της νικοτίνης στον αγνό, εθισμένο οργανισμό. Μία ζάλη αγχώδη, μία αγωνία αναίτια και μία γνωριμία σωτήρια αλλά και περίεργη.

“Τι έλεγε ο φιλαράκος σου;” με ρώτησε κατόπιν ο Κόντε. Τι να πει. Μαλακίες έλεγε, για τα κύματα.


Την επόμενη μέρα δεν είχε τόσο πολύ ζέστη. Είχε γυρίσει και φύσαγε βοριά. Αργήσαμε να κατεβούμε στην παραλία, κι όταν πια βγήκαμε εκεί γινόταν πατείς με πατώ σε. Δε βρίσκαμε πού να αράξουμε, κι έτσι φτάσαμε άκρη στην άκρη. Εκεί βρήκαμε ένα ιγκλού.

Ένα ολόκληρο οικοδόμημα, σαν μυκηναϊκό τύμβο. Από πέτρες και κλαριά, καμωμένο με μεράκι και πίστη κάτω από ένα αρμυρίκι. Ποιοι μπόπιρες; Ποιοι ανήλικοι κατεργαραίοι το είχαν χτίσει; Πώς δεν το είχαμε δει τόσες και τόσες φορές το ιγκλού; Βέβαια, αν δεν είχε πήξει στον κόσμο η παραλία δε θα φτάναμε στην γωνία τούτη και ίσως να μη το βλέπαμε ποτέ. Αλλά τώρα το είχαμε ανακαλύψει. Τα έβλεπες όλα τα πυρομαχικά των ανηλίκων πολεμιστών χτιστών: βότσαλα, άμμος, ξυλαράκια και κομμάτια λειασμένα κεραμικά. Απέναντι από το ιγκλού κοράσια σαν τα κρύα τα νερά κι απέναντι από τα κοράσια, κρύα τα νερά καθότι φύσαγε βοριάς.

Μαζί με τα κοράσι έφθασε και η Αρετή. Πολύ γυμνασμένη η Αρετή, παρά την ηλικία της κι αυτή, με γνώσεις και κοινωνική μόρφωση και εκκλησιαστική δράση. Βοήθειά της, ποτέ δεν πήγαμε μαζί της στους Αγίους Τόπους, αν και επέμεινε. Κι εκείνη δεν έβρισκε πού να απλώσει την ψάθα της. Της κάναμε νόημα και ήρθε κοντά μας. Αψηλή. Με τα μπανιερά της, με τα όλα της. Αλλά και σοβαρή, σοβαρότατη.

Της έδειξα το ιγκλού και της είπα “Κοίτα τι φτιάξανε τα μαγκάκια! Ωραίοι οι μικροί!”

-Ποιοι μικροί ρε; μου απάντησε κοφτά. Δε ξέρεις ποιος το έχει φτιάξει αυτό;

-Ποιος το έχει φτιάξει βρε Αρετή; την αρώτησα.

-Ο βλάκας ο γιος της Γιωργάκαινας. Κάθεται εκεί μέσα, δεν τον βλέπουν απέξω και δώστου τον αργαλειό.

-Ποιον αργαλειό;

-Τη μανιβέλα, ρε παιδάκι μου.

-Ποια μανιβέλα;

-Το πουλί του, αμά πια κάνεις πως δεν καταλαβαίνεις! Κάθεται κει μέσα και το παίζει.

-Τι λες βρε Αρετή; Παιδιά δε το φτιάξανε αυτό;

-Ποια παιδιά μωρέ. Εκείνος το έφτιαξε. Κάτσε τι ώρα είναι;

-Δύο παρά.

-Μόλις πάει δύο, θα τον δεις και θα έρθει. Θα παρκάρει το μηχανάκι του εκεί στην προκυμαία και ξαφνικά θα εξαφανιστεί. Εδώ θα χωθεί.

Αμ έπος αμ έργον. Δεκαπέντε λεπτά αργότερα ο γιος της Γιωργάκαινας πάρκαρε το μηχανάκι του στην προκυμαία. Αλλά εν τω μεταξύ τα γέλια μας είχαν εγείρει το ενδιαφέρον δι’ άλλες κυρίες λουόμενες, οι οποίες είχαν συγκεντρωθεί πέριξ της Αρετής, η Κατερίνα, η Χαρά, η Γιωργία και λέγανε για το γιό της Γιωργάκαινας και πώς μια άλλη φορά που ήταν κάτι όμορφες νεαρές δεν την έπαιζε, αλλά την βρίσκει μόνον με θείτσες και γιαγιάδες και το ένα και το άλλο, και η μάνα του ήταν τρελή, όχι η μάνα του δεν ήταν τρελή, χωρισμένη ήταν, ναι αλλά αυτός είναι για τα σίδερα, όχι δεν είναι για τα σίδερα, σου λέω είναι επικίνδυνος, γιατί είναι θρασύδειλος και οι θρασύδειλοι μπορεί να εγκληματίσουν, σαν τι έγκλημα να κάνει, αφού κάθεται και την παίζει, δεν ενοχλεί, δηλαδή μωρή τη βρίσκεις να την παίζει και να σε κοιτάει, κάκακα τα γέλια, κάκακα τα γέλια.

Μονάχα η Αρετή κοίταζε καλά και όταν έφτασε το μηχανάκι έτεινε τον δείκτη και μου ψιθύρισε ενώ μιλούσαν οι άλλες “Αυτός”. Εκείνες συνέχισαν να ψιθυρίζουν και αυτός να πλησιάζει.

Μα μιλούσαν γι’ αυτόν ωσάν να μην ήταν εκεί. Ενώ ερχόταν. Και όσο πλησίαζε έβλεπα το μαύρο σπίντο. Τα μαύρα γυαλιά και το γκρι μέτωπο. Το πακέτο τα τσιγάρα, το ίδιο με προχτές το κόκκινο. Το μηρμύγκιασμα στο κρανίο μου, το ίδιο με προχτές. Ήταν ο φιλαράκος που είχα κάνει τράκα. Πλησίαζε. Και η Αρετή μου έλεγε πως είναι ο γιος της Γιωργάκαινας. Ο Αυνανιστής. Ο Μπανιστηρτζής. Ο μέγας Κτίστης του Ιγκλού, ο Οικοδόμος, ο Μυκηναίος Άναξ του Τύμβου. Ο γιος της Γιωργάκαινας.

Οι άλλες κυρίες λουόμενες συνέχισαν τον λίβελλο και τα γέλια, ώσπου ο γιος της Γιωργάκαινας πλησιάζοντάς για να πάει προς το Ιγκλού αντελήφθη τι έλεγαν, έκανε απότομη μεταβολή, σήκωσε λίγη άμμο με την παντόφλα του και έφυγε τρέχοντας.

“Μην αγχώνεστε, θα πάει στην απέναντι παραλία” είπε η Αρετή ψύχραιμα.

Αμ έπος, αμ έργον. Ο γιος της Γιωργάκαινας, ο φίλος μου, ο σύντροφος καπνιστής πήγε στην απέναντι παραλία και τον είδαμε. Και μείναμε εμείς να περιεργαζόμεθα το Ιγκλού.

Είχε μαζευτεί πλήθος γύρω από το κτίσμα και κοίταζε, ώσπου ήρθε και ο ξενοδόχος του παρακείμενου “Τζακιού”.

-Τι έγινε ρε παιδιά;

-Εδώ, κοιτάμε το Αυνανιστήριο.

-Το Δοκιμαστήριο;

-Το Αυνανιστήριο. Εκεί που πάει ο γιος της Γιωργάκαινας και την παίζει κοιτάζοντας γριές.

-Πού ναι αυτό; Θα ρθω να το χαλάσω βράδυ, που να τον πάρει ο διάολος τον μινάρα!


Αλλά τελικά ο ξενοδόχος δεν το χάλασε. Είχε ακόμα δουλειά στο ξενοδοχείο για την σεζόν και πράγματι θα ήθελε πολύ δουλειά για το ξεκάνει. Ο φίλος μας ο Αυνανιστής είχε φέρει ολόκληρα κομμάτια λαξεμένο μπετό, βότσαλα και κοτρώνες, άμμο, χαλίκι, κλαριά και πολλά πολλά αρμυρίκια, χλωρά και ξερά. Το στρώμα τούτο έμοιαζε με εκείνο πάνω στο οποίο κοιμόταν ο Οδυσσέας όταν ξεβράστηκε από την σχεδία στο νησί των Φαιάκων.

Πλην όμως η Ναυσικά και οι παιδίσκες με το τόπι είχαν αντικατασταθεί από γηραιές, γερμένες και κρεμαστές κυρίες.

Πέρναγε το καλοκαίρι και το Ιγκλού εκεί. Μάλιστα, ένα πρωί πάλι με τον Κόντε στην παραλία συναντήσαμε δύο. Φαίνεται πως υπήρξε ανταγωνισμός μπανιστηρτζήδων, και πως ο γιος της Γιωργάκαινας, μετά τη δημόσια διαπόμπευση αποχώρησε. Τώρα όμως έβλεπες δυο, άλλους, πάλι μεσήλικες, πάλι με γκρι μέτωπα και μαύρα σπίντο. Τους κάναμε δε και εκείνο το πρωί χαλάστρα, όπερ είχε ως αποτέλεσμα να μας περικυκλώσουν και να αρχίσουν να αναφωνούν συνθηματικά ο ένας στον άλλο “Έχει κοτσύφια σήμερα;” κι ο άλλος να φωνάζει σχεδόν οργισμένα “Πέρδικες βλέπω, πέρδικες”. Οι φωνές τους ήταν τόσο έντονες και τόσο φορτωμένες που καταλάβαινες πως ήθελαν να μας διώξουν. Μπιζάρανε για να φύγουμε, όπως μπιζάρουν στις φοιτητικές συνελεύσεις οι αντίπαλοι φοιτητές. Δεν φύγαμε, αλλά τα κοτσύφια πέταξαν μακριά. Ένθα κοτσύφια δε σήμαινε βεβαίως τίποτε όμορφες μικρές ή τέτοια πεζά, αλλά πάντα και πάλι τις γηραιές, πατσωμένες κυρίες της παραλίας.


Μα ύστερα πέρασε το καλοκαίρι και ο ξενοδόχος πήρε το τσεκούρι του. Κατέβηκε στην παραλία κι έκοψε δεξιά. Κι έκοψε σύριζα το φιλόξενο αρμυρίκι. Κλώτσησε με τη μπότα του τα αγκωνάρια, έσπρωξε τα μπετά και χάλασε μία και καλή το Ιγκλού. Βότσαλα θρίμματα παντού, και μαλακίες άνυδρες παντού. Κι έπειτα μια ψιλή βροχή, χρυσή βροχή, ο Ζεύς να κεραυνοβολά και να χύνει άμεμπτο το ύδωρ του επί των γκρεμισμάτων του πάλαι ποτέ Μυκνηναϊκού τύμβου.

Η Βουτιά

Category : book reviews

Το ποτό αποκοιμίζει τις σκέψεις, μαλακώνει τους πόνους, μ’ αυτό κεντρίζω τον εαυτό μου κάθε τόσο να προχωράει ένα μισάωρο πιο κάτω… Όμως η στάθμη του ποτού στο μπουκάλι κατεβαίνει, πρέπει να φυλάω το θησαυρό μου και για μετά. Πίνω την τελευταία γουλιά (την πιο μεγάλη !) στο κατώφλι του σπιτιού μου, πριν αντικρίσω την Μάγδα. Θα πάω σιγά σιγά να πλαγιάσω στον καναπέ. Δεν θέλω καυγάδες απόψε. Τώρα θα βυθιστώ στον ύπνο. Να ξεχάσω όλα όσα έγιναν σήμερα. Να γίνω πάλι αφεντικό του εμπορικού. Να γίνω πάλι αφεντικό του εαυτού μου. Ένα τόσο δα μικρό, ασήμαντο λάθος ! Δεν χάθηκε κι ο κόσμος βρε αδερφέ…

Hans Fallada, Ο πότης


Kι ο παπάς με την κοιλιά του
μ’ έπαιρνε για τη δουλειά του
και μου μίλαγε κουνιστός:
― Σε καβάλησε ο Xριστός!

Το γαϊδούρι, Κώστας Βάρναλης


Όταν έριχνα αυτή τη βουτιά δεν περίμενα ότι θα είναι τόσο σκοτεινά εδώ κάτω.

Συνειδητά, με λογισμό και μ’ όνειρο, πρώιμή μου γνώση, πήρα φόρα και πήδηξα βαθιά στα αφρώδη νερά. Μπουρμπουλήθρες, εγκλωβισμένα οξυγόνα σε μικρές μικρές σφαίρες αέρος. Μπύρα μου. Εμπειρία μου. Εγώ θα κόψω το κρασί για σένα μπύρα μου χρυσή.

Ήξερα ή δεν ήξερα τι θα βρω ; Δεν θυμάμαι. Πάντως, εγώ είμαι όλα αυτά που βρήκα ; Κατσαρίδες και αράχνες, νυχτερίδες και σκοτάδι. Δεν θυμάμαι καλά. Θυμάμαι πάντως πως όταν έπινα την πρώτη γουλιά, πριν να βουτήξω, γελούσα υστερικά. Γελούσα με την καρδιά μου. Προσπαθώ να ανακατασκευάσω την συζήτηση που είχαμε εκείνη τη στιγμή, αλλά δεν γίνεται.

Έπαιζα με τα τσιγάρα μου και ρουφούσα. Ενδεχομένως και να λέγαμε σαχλαμάρες. Ενδεχομένως και να λέγαμε σοφίες. Δεν ξέρω. Πάντως σίγουρα δεν πίναμε καφέ. Πίναμε οικειοθελώς και μανιασμένα κρασί. Πίναμε δηλητήριο. Διότι δεν το νερώναμε, το κατεβάζαμε καθαρό, οινόπνευμα οξύ. Τρύπα στο στομάχι.

Μετά, σαν έφτασα εδώ, στον πάτο, θυμήθηκα πως στην αρχή, εκεί γύρω στο πώμα του μπουκαλιού είχα αναφωνήσει σταθερά “Καμία απάντηση δεν βρίσκεται στον πάτο του μπουκαλιού”. Σαν έφτασα όμως στο γυαλί, είχα όλες τις ερωτήσεις να εκφέρω :

“Ποιο το νόημα ;”

“Θα τα καταφέρω ;”

“Πότε ;”

“Πώς ;”

“Πού είσαι ;”

Μα δεν ήσουν εκεί. Δεν σε βρήκα. Κοίταξα γύρω μου, μα ήταν ύδατα πράσινα. Ίσως και να μην ήταν ύδατα, ίσως και να ήταν το φως που έμπαινε αχνό από το κοίλον μέρος του μπουκαλιού. Πάντως είναι σίγουρο ότι τα έβλεπα όλα υγρά. Πού ξέρεις, ίσως να είχαν υγρανθεί και τα μάτια μου;

Καταστολή, καταστολή, καταστολή, μην επαναστατείς μποέμισσα καρδιά, δεν έχει άλλο. Τούτο εδώ είναι. Θα ριζοσπαστικοποιηθείς κάποιαν επόμενη μέρα. Θα πάρεις φόρα και θα αρνηθείς όλα ετούτα που σου φορέσανε καπέλο. Σαν ξυπνήσεις μονομιάς, θα ρθει ανάποδα ο ντουνιάς.

Κι όσο πέρναγαν τα χρόνια, αντί να μεγαλώνω, μίκρυνα. Μίκρυνα κι έγινα αυτός που δεν είμαι εγώ. Έγινα ένας μικρός άνθρωπος, φοβισμένος με τα πιο απλά πράγματα. Φοβάμαι να πάω μέχρι τη γωνία, διότι μπορεί να εμφανιστεί καμιά μάγισσα και να εναποθέσει τίποτε πεθαμένα λουλούδια στην όποια ελπίδα μου επάνω και να νεκρωθεί κι εκείνη αμέσως.

Κι όπως μίκραινα εγώ, μεγαλώνανε τα πράγματα γύρω μου. Δραστηριότητες καθημερινές και απλές, άρχισαν να γίνονται σύνθετες και πολύπλοκες. Εκείνα τα ίδια που πριν περάσει ο καιρός τόσο απλά τα κατάφερνα, τώρα αισθανόμουν πως πάει, είναι αδύνατον να γίνουν.

Η έκφραση έγινε φράγμα. Όσα κανείς άνθρωπος λέει έτσι απλά και ξεστομίζει “Μου αρέσεις” , “Σε θέλω”, “Πάμε!” τώρα γίνανε εξισώσεις άλυτες. Κι εκείνα τα κλισέ, τα χιλιοειπωμένα, γίνανε ανείπωτα.

Μη με ακουμπάς ! Σου λέω, μη με ακουμπάς ! Αισθάνομαι σα να με κλέβεις όταν με ακουμπάς ! Αισθάνομαι σαν, πώς να σου το πω, μια προδοσία. Μια παράταιρη αναλήθεια ανάμεσα στην πράξη και την πράξη. Όχι ανάμεσα στην πράξη και στον λόγο. Ανάμεσα στην πράξη σου και την πράξη σου. Θέλω τα όλα, πώς να σου το εξηγήσω ; Όταν με ακουμπάς, δεν επιθυμώ να μείνει εκεί, το ακούμπισμα, αλλά να γίνει αγκαλιά μία αιώνια και τίποτε λιγότερο από τα πάντα. Επομένως, μη με ακουμπάς. Κοντά τα χέρια σου. Ευχαριστώ. Όταν με χαϊδεύεις, με κοροϊδεύεις, με κοροϊδεύεις και πονάω. Πονάω παντού.

Σου εξήγησα ότι εδώ κάτω, στον πάτο του μπουκαλιού όλα τα αισθήματα κυριαρχούν. Η αμφιβολία γίνεται σιγουριά για το τίποτε, η επιθυμία γίνεται μανία ακόρεστη, η σκέψη γίνεται άνοια. Μουδιάζω σιωπηλά εδώ κάτω. Ξέρεις, ξεχνάω τι σκέφτηκα πριν και πού τραβάει το τρένο του συλλογισμού μου. Ή μάλλον, περίμενε θα σου το εξηγήσω πιο απλά.

Η Βαρκελώνη βρίσκεται στην Καταλονία. Σωστά ; Σωστά.

Η Καταλονία βρίσκεται στα εδάφη της βόρειας Ισπανίας. Σωστά ; Σωστά.

Υπάρχει περίπτωση να μετακινηθεί προς βορράν ή προς νότον ; Επ’ ουδενί.

Υπάρχει περίπτωση η Βαρκελώνη να γίνει, ας πούμε, τμήμα της Σικελίας ή χερσόνησος της Πελοποννήσου ; Επ’ ουδενί.

Επομένως καταλήγουμε στο ασφαλές και απόλυτο συμπέρασμα πως η Βαρκελώνη βρίσκεται εκεί που βρίσκεται. Εντάξει; Ωραία.

Τώρα πάμε στο πώς σκέπτομαι εγώ μετά τη βουτιά. Τώρα, μη με ρωτάς τι και πώς, είχα συνείδηση ότι βουτάω στο υποσυνείδητο. Ναι, το ήξερα. Δεν ήξερα τι θα βρω δω κάτω και βρήκα τούτο το φίδι να σέρνεται πάνω σε έναν θρόνο από σκατά.

Λοιπόν, ο θρόνος από τα σκατά είναι το προδιαγεγραμμένο μέλλον, εντάξει ;

Και το φίδι είναι όλες οι προδοκίες που έχει η κοινωνία από εμένα, θα δουλέψεις, θα παντρευτείς, θα κάνεις οικογένεια, μπορείς, έλα τώρα, καμάρι μου, γιατί δεν μπορείς, μπορείς, τι πάει να πει δεν σου φτάνουνε τα λεφτά, μπορείς, αγόρι μου, μπορείς, όλα τα μπορείς, τίποτε δεν είναι αδύνατον, σε παρακαλώ, μη λιποψυχείς, μη μου κάνεις φλωριές και τα θες όλα έτοιμα, παράτησε τον καφέ σου και βγες και άρπαξε τον ταύρο από τους όρχεις ΤΩΡΑ !

Αυτά ακούγονταν καθ’ όλη τη διάρκεια της βουτιάς σαν απελπισμένη ικεσία ή σαν χρησμός σκοτεινός. Τελοσπάντων, αλλά υποσχέθηκα να σου εξηγήσω εν σχέση με τη Βαρκελώνη πώς συλλογίζομαι εγώ τώρα.

Λοιπόν, ο ανωτέρω συλλογισμός είναι απλός, δομημένος και το συμπέρασμά του ασφαλές. Απολύτως. Πού βασίζεται; Στα δεδομένα της όρασης, σε όσα βλέπει το μάτι μας στον χάρτη ή αν φέρει μια γύρα στα γεωγραφικά πλάτη και μήκη της γης. Ωραία !

Κάθομαι εδώ στη γωνία του μπαρ Μέμφις και διερωτώμαι σαν Αιγύπτιος Κοσμοναύτης : Τι περιμένετε από εμένα εσείς εκεί έξω από το μπαρ ; Να κάνω ετούτο. Και να το κάνω έτσι. Να παντρευτώ. Να βρω μια καλή κοπέλα. Να κάνουμε παιδιά. Να προχωρήσει ο τόπος. Προς τα πού ; Πού να φτάσει ; Γιατί κι άλλοι πάνω σε τούτο τον πλανήτη ; Θα σηκωθώ από τη μπάρα, θα παρατήσω το μπαρ. Τους σιχάθηκα όλους εδώ μέσα στο Μέμφις. Τους σιχάθηκα, γιατί και αυτοί εδώ απαιτούν να φοράς συγκεκριμένα ρούχα. Πρέπει να έχεις μακριά μαλλιά. Πρέπει να φοράς μαύρες μπλούζες με νεκροκεφαλές. Πρέπει να φοράς σκισμένα τζιν. Αυτά αν είσαι μεταλλάς. Αν είσαι πανκ, πρέπει να έχεις πράσινα ή ροζ μαλλιά. Και καρφιά στα ρούχα. Αν είσαι γκοθάς, χειρότερα. Αν είσαι χίπης, πρέπει να φοράς λουλούδια στα μαλλιά και χαϊμαλιά και χάντρες. Θα επαναστατήσω. Πιάσε το πρέπει από το γιώτα και γδάρε το ίσαμε το πί. Θα γίνω άλλος. Θα γίνω ; Μα τι λέω ; Εδώ κάτω ήδη άλλος είμαι. Εγώ, πάντως σίγουρα δεν είμαι. Εδώ δεν είμαι εγώ. Δεν έχω, ευτυχώς, απολύτως καμία ιδιότητα.

Εδώ, λοιπόν, στον πάτο του μπουκαλιού, όπου φυλακίστηκαν όλες οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις, φυλακίστηκαν αιωνίως να συγκατοικούν αρμονικά, έχω να δηλώσω ευθαρσώς ότι : αν υπάρχουν αντικαταθλιπτικά φάρμακα, υπάρχουν και καταθλιπτικά φάρμακα.

Τα καταθλιπτικά φάρμακα περιλαμβάνουν το αλκοόλ και το τσιγάρο. Και τα άλλα, τα πιο έξυπνα, το χασίσι και τις σκόνες. Και τα πιο βιομηχανικά καταθλιπτικά φάρμακα. Τα χάπια. Δεν το λέω εγώ. Θυμάμαι μου το είπε ο Όζυ Όζμπορν, μέσα σε μία παραίσθηση, που δεν ήταν παραίσθηση, αλλά συνέντευξη σε σκανδαλοθηρικό περιοδικό. Είναι καταθλιπτικό φάρμακο η μπύρα, σε παίρνει ολόκληρο άνθρωπο και σε κάνει κομματάκια. Τα κομματάκι αυτά γελάνε πρώτα. Πρόσεξε όμως, αναίτια γέλια. Γελοία γέλια. Κομματιασμένα. Γίνεσαι πουρές. Πουρές πατάτας, άψυχος. Κοιτάς το κενό, με ένα μουδιασμένο βολικά βλέμμα και περιμένεις. Ή μάλλον δεν περιμένεις τίποτε. Δεν έχεις καμιά προσδοκία. Ή μάλλον περιμένεις, να περάσει η επήρεια, να αισθανθείς πάλι. Δεν πιστεύω ότι αυτό το μούδιασμα από το πιοτό μοιάζει καθόλου με το μούδιασμα όταν σε νανουρίζουν. Το λένε αυτό κάποιοι, αλλά μαλακίες λένε. Όταν σε νανουρίζουν, ανασαίνουν πάνω σου, σε αναπνέουν. Καταλαβαίνεις; Σε ακουμπάνε. Κι εγώ τι σου ζήτησα; Να μη με ακουμπάς άλλο γιατί πονάω. Επομένως ; Φύγε. Σώπα, εντάξει, υπερβάλλω. Περίμενε, θα σου πω αυτό που σου υποσχέθηκα. Περί του συλλογισμού του πιωμένου. Πώς συλλογάται ο μεθυσμένος. Άκου το καλά και βάλε το στο νου σου.


Πρώτα όμως ποιος είναι ο μεθυσμένος; Είπαμε. Δεν είναι αυτός που σαχλαμαρίζει σε κάποιο μπαρ. Μήτε εκείνος ο κακομοίρης που τρυπώνει ανάμεσα στα βιβλία τις μπουκάλες τις πλαστικές από το φτηνό κρασί του περιπτέρου. Ο μεθυσμένος είναι εκείνος που το πρωί βρίζει γιατί δεν πίνει και το βράδυ σταματάει να βρίζει γιατί από τα χείλη του ρέει ποτάμι το αλκοόλ. Ενδεχομένως και μερικές φορές το πρωί απλώς να φοβάται και να μη βρίζει. Αυτός, λοιπόν, είναι ο μεθυσμένος, εκείνος που στραβά σκέφτεται κι όταν είναι ξεμέθυστος. Πώς σκέφτεται τώρα όμως ;

Όλοι οι συλλογισμοί του μεθυσμένου βασίζονται στο συναίσθημα. Θα πεις, αντίφαση, σύντροφος ! Πολλά του ζητάτε του μεθυσμένου. Του έχετε χτίσει ένα μάτσο στερεότυπα, ότι δεν θέλει τη ζωή του, ότι δεν θέλει τη ζωή γενικότερα. Δεν είναι έτσι. Ο μεθυσμένος πολύ τη θέλει τη ζωή του, αλλά μπερδεύτηκε. Ξέχασε. Θόλωσε το μυαλό του. Δεν βλέπει πια. Έχει τυφλωθεί για τα καλά, και με τη θέλησή του. Και προσπαθεί να δομήσει έναν συλλογισμό, χωρίς το βασικό συστατικό του συλλογισμού, τον λόγο. Συλλογισμός είναι συρραφή λόγων. Αλλά οι συλλογισμοί του μεθυσμένου είναι συρραφή άλογων ιδεών. Δηλαδή, εκεί που βλέπαμε την Βαρκελώνη και λέγαμε “Να τη, αυτή εδώ είναι η Βαρκελώνη !” τώρα ο μεθυσμένος, μαθημένος στην μέθη του, δεν βλέπει.

Νομίζει. Αισθάνεται. Δεν έχει αντίληψη των πραγμάτων. Μονάχα μια κάποια αόριστη αίσθηση.

Έτσι, λέει “Χμμ, μάλλον αυτό που αισθάνομαι είναι φόβος” και πατάει γερά γερά πάνω σε αυτό το συναίσθημα, που επιπλέει σαν καρυδότσουφλο, σαν ξεχαρβαλωμένη σχεδία στο πέλαγο της θαλάσσης. Διότι ο φόβος του δεν έχει βάση, παρά πηγαίνει μία εδώ, μία εκεί. Και πάνω σε αυτόν τον φόβο ο μεθυσμένος προχωράει προς τα πάνω. Χτίζει τις αντιλήψεις και τις πεποιθήσεις του. Αποφασίζει φοβισμένος, δηλαδή αναβάλλει επί μακρόν. Και προχωρά.

Ξέχασα εδώ κάτω τον χρόνο. Ξέχασα εδώ μέσα, στον κρύο πάτο του μπουκαλιού μου τα λεπτά που περνάνε, τις ημέρες που αργοκυλάν, τα χρόνια που φεύγουν σα νερό, μα εγώ μένω ακίνητος και κάθομαι. Κάποιος καλός άνθρωπος έχει βρεθεί και μου δανείζει χρόνο, δεν γίνεται αλλιώς. Κάποιος αφελής ή κάποιος αθώος βγάζει από την τσέπη του λεπτά σαν δεκάρικα και μου τα δανείζει. Κι εγώ τα πετάω, τα ρίχνω χύμα στον υπόνομο και λέω συνειδητά “Δε γαμιέται”. Και πάμε.

Άλλη φορά πάλι, ενδέχεται το συναίσθημα πάνω στο οποίο χτίζω τον παραλογισμό μου, τον οποίο καλώ συλλογισμό, να είναι ο ενθουσιασμός. Η απόλυτη πίστη στις δυνατότητες των πραγμάτων να μεγαλώσουν, ενώ εγώ μικραίνω κλιμακωτά. Ενώ εγώ γίνομαι μη ον, τα πράγματα γίνονται όντως όντα, κι ας μην υπάρχουν, κι ας είναι σκέτο αποκύημα της αχαλίνωτης φαντασίας μου. Και με τούτο τον συλλογισμό προχωρώ και πάω. Χταπόδια. Χταπόδια. Χταπόδια. Όταν συνουσιάζεται το άρρεν με το θήλυ, ο οκτάπους γίνεται επτάπους, διότι απώλεσε τον έναν πόδα.

Θέλω να πω, ότι όλες οι αποφάσεις και τα συμπεράσματά μου εδώ πέρα είναι απολύτως συναισθηματικά. Εμφορούνται, φυτεύονται και φυτρώνουν πάνω στα πιο γερά χώματα : φόβος, αγωνία, απαισιοδοξία, αισιοδοξία, προσδοκία, αναμονή, έρωτας, απελπισία. Τούτα είναι τα γερά τούβλα της αέρινης συλλογιστικής μου και φυσικά η σκάλα τραβάει και πάει, από πάνω προς τα κάτω. Όσες γουλιές κατεβάζω, τόσα σκαλοπάτια κατεβαίνω επί της κλίμακος. Τα σύννεφα του ουρανού από τον ουρανό έρχονται εδώ κάτω, μέσα στο μπουκάλι, το μπουκάλι γίνεται λυχνάρι, θολώνει απολύτως ο ορίζοντας. Με φωνάζουνε Τζίνι, το Τζίνι, το Τζίνι.

Να σου πω, εκείνη εκεί θυμάμαι που έλεγε ότι ο πατέρας της τής έλεγε για τον Χριστιανικό Γάμο που οφείλει να έχει σαν καλή κοπέλα. Και όταν κοιμόταν, είχε πάντα στο προσκεφάλι της ένα μπλε βιβλίο, το Προσευχητάρι. Δεν γνωρίζω αν προσευχόταν, δεν την είδα ποτέ. Αλλά την ονόμασα Απόστολο. Διότι όλα αυτά που αντιπροσώπευε ο πατέρας της, σα να ήθελε να τα φέρει τούμπα. Στα κορίτσια αρέσουν τα αγόρια, έτσι δεν είναι; Ε, εκείνη της άρεσαν τα κορίτσια. Στα κορίτσια που αρέσουν κορίτσια, είναι αναμενόμενο και να ερωτεύονται κορίτσια. Ε, εκείνη ερωτευόταν αγόρια. Στα κορίτσια που ερωτεύονται αγόρια, είναι αναμενόμενο να φέρονται καλά στα αγόρια που ερωτεύονται. Ε, εκείνη φερόταν σαν σε σκουπίδι στα αγόρια που ερωτευόταν. “Γιατί εσύ είσαι το αγαπημένο μου σκουπίδι” έλεγε. Τόσα πολλά αναμένονταν από εκείνη την κοπέλα και τόσα ανάποδα εκείνη έκανε. “Είμαι κουήρ” έλεγε. Κι εγώ, καθώς κατέβαζα μια γουλιά βότκα, της είπα “Εγώ δεν είμαι. Μου αρέσουν τα κορίτσια, δεν μου αρέσουν τα αγόρια καθόλου. Ερωτεύομαι κορίτσια και φέρομαι καλά στα κορίτσια” και πήρα άλλη λίγη φόρα και κατέβηκα βαθύτερα τη βουτιά.

Κι όσο βαθαίνει η βουτιά, γίνομαι ένα με το υγρό, υγραίνομαι κι εγώ, μουδιάζω σαν μεθυσμένο μωρό και αγκαλιάζω στοργικά τον στρογγυλό πάτο του μπουκαλιού. Και αφήνω τις ερωτήσεις να συγκατοικούν μαζί με τις απαντήσεις, χωρίς να τις συνδυάζω. Χαίρετε νύμφες ανύμφευτες, ποτέ δεν θα γνωρίσει η μια σας την άλλη, παρά θα κοιμάστε ναρκωμένες. Εγώ σας πότισα. Εγώ σας έφερα εδώ. Εγώ κι θαλερή θαλπωρή της βουτιάς μου. Δεν είναι εύκολο να αλλάξεις όταν χαλάσεις εντελώς, δεν έχεις μάτια να κοιτάξεις ποιος είναι ο δρόμος ο καλός. Έχει κι η λάσπη ηδονή.

Via Fra Diavolo

Χτες το βράδυ είχαμε πάει στο «Καστέλο» για να πιούμε ένα ωραίο κρασάκι κόκκινο. Το «Καστέλο» βρίσκεται μέσα στην παλιά πόλη, ένα περιποιημένο μεσαιωνικό μπαρ. Βγήκα λίγο μέσα στο κρύο να κάνω ένα τσιγάρο, απαγορεύεται εντός. Η Βιβή, φοιτήτρια Ιστορίας Τέχνης είχε κρυφτεί σε μια γωνία και στα στριφτά έκρυβε ένα τσιγάρο. Βγήκαν όλοι έξω από το «Καστέλο» να καπνίσουμε παρέα. Κάτι Σικελοί παλαβοί άρχισαν να με φωνάζουν Καπαρέτσα και να ραπάρουν στα ιταλικά. Η Βιβή άρχισε να γελάει δυνατά: «Χιονίζει! Χαχα! Χιονίζει!» Πού χιονίζει ρε Βιβή Σεπτέμβρη μήνα; Πάλι μαστουρωμένη είναι.

Πάλι καλά σήμερα το πρωί πήρα το τρένο μόνος μου να πάω να δω το Σπίτι του Ντάντε στην Φλωρεντία. Χώρος για τον οποίο είναι περήφανοι οι Φλωρεντινοί φαντάζομαι. Αμ δε! Άδειο, ούτε καν ουρά για το ταμείο. «Ούνο μπιλιέτο περ στουντέντι» λέω του ταμεία και του δίνω τέσσερα ευρώ. Μπαίνω βιαστικά μέσα. Εδώ λοιπόν έγραψε την Θεία Κωμωδία, τρομοκρατώντας τον Μεσαίωνα με την πολυώροφη Κόλασή του ο Ντάντε. Με πιάνει ένα σφίξιμο στο στομάχι. Όχι, δεν είναι από το λογοτεχνικό δέος. Χτες το βράδυ που η Βιβή είχε παραισθήσεις, εγώ έφαγα κάτι αποτυχημένα νιόκι και σήμερα φεύγοντας χαράματα από το σπίτι δεν τα ξεφορτώθηκα. Τώρα το στομάχι μου διαμαρτύρεται. Αίσχος, μέσα στο Σπίτι του Ντάντε βρήκε να μου έρθει; Για να δούμε λοιπόν. Απάτητος χώρος το Σπίτι. Μα περκέ δεν έρχεται κανείς; Πού είναι οι Γιαπωνέζοι με τις ψηφιακές; Κανένας δεν ενδιαφέρεται πια για την λογοτεχνία λοιπόν… Α! Η ιστορία του σπιτιού! Για να δούμε…

«Εδώ δεν είναι το αληθινό σπίτι του Ποιητή. Έμενε κάπου εδώ γύρω. Το σπίτι αυτό χτίστηκε το 1995 με δαπάνες της Ε.Ε. προς τιμήν του. Τα εκθέματα αποτελούν φωτογραφικές αναπαραγωγές χειρογράφων της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης της Βενετίας» Μάλιστα. Μούφα όλα. Κάθε ντροπή φεύγει. Πού είναι η τουαλέτα παρακαλώ; Στον δεύτερο, γκράτσιε, δεν κρατιέμαι άλλο. Πεντακάθαρη, το χαρτί ανέγγιχτο. Έκτακτα. Της τα εξομολογήθηκα όλα και ξαλάφρωσα. Κάπως έτσι έχεσα στο σπίτι του Ντάντε Αλιγκιέρι.

Ελεύθερος πλέον (έτσι νόμιζα ο αδαής), σουλατσάρισα στους δρόμους γύρω από το ψεύτικο σπίτι. Κουράστηκα κι είπα να αράξω στις σκάλες μιας μικρής εκκλησίας. Σήμερα είχα αποφασίσει ότι θα σταματήσω μια άσχετη αλλά όμορφη ιταλίδα, να βγάλω φωτογραφία μαζί της, να την ανεβάσω στο Facebook, να της δώσω κι ένα ωραίο όνομα (Καρλότα, Σύλβια, Φραντζέσκα;) να κάνω κι εγώ το κομμάτι μου για τη νέα ιταλίδα γκόμενά μου. Αλλά πού; Κωλώνω. Περαστικές αβέρτα, καλοντυμένες κι όμορφες. Δεν σταματάει καμιά. Ώσπου, επιτέλους! Περνά μια τριαντάρα, με περνά για ζητιάνο και μου πετάει ένα δίευρο. Ύστερα, περνά μια Αγγλίδα γηραιά τουρίστρια. Περιεργάζεται με ενδιαφέρον τις αφίσες στον τοίχο της εκκλησίας.

Γυρίζει να με ρωτήσει: «Κουάντο κόστα;» Με πέρασε για πάστορα, ενδιαφέρεται για την αυριανή συναυλία έργων του Μπαχ. Να ξυριστώ επειγόντως. «Αη ντοντ νόου μαη φερ λέηντη». Τέλος, περνά και μια φοιτητικής ηλικίας ιταλίδα. Πράσινο παλτό, σκουφάκι και δίπλα το ποδηλατάκι της. Μάτια παιχνιδιάρικα. Σταματά μπροστά μου «Μπουοντζόρνο! Κόμε βα;» Εεεεεε, εεεε, εκείνη χαμογελάει κι εγώ στο παρατεταμένο φωνήεν. Στέκεται κάνα δίλεπτο κι ύστερα «Τσάο!», μπράβο αγόρι μου κατάφερες και στην Φλωρεντία να κάνεις τον μαλάκα. Διεθνούς καριέρας.

Ας φύγω από δω να ξεχάσω την τρομπαρισιά που με δέρνει. Παγωτό κάστανο επειγόντως, γιαμ γιαμ. Στην γωνία ένας γεράκος παίζει σε κάτι ποτήρια το «Στρέηντζερς ιν δε νάητ». Πού βρίσκομαι τέλοσπάντων; Τοσκάνη, Φλωρεντία, για να δω δρόμο.

Via Fra´ Diavolo. Ε; Οδός Εν Χριστώ Αδελφού Διαβόλου; Ζαλίζομαι. Τότε, μέσα στην υγρασία του Άρνου και πριν το πλακόστρωτο της Πόντε Βέκιο εμφανίζεται μπροστά μου ο Κρίσνα σε όραμα:

«Γιε της Πρίτχα, το κρύο και η ζέστη, η ευχαρίστηση κι η δυσαρέσκεια, το κέρδος κι η ζημιά, η έλξη κι η αποστροφή, η νίκη κι ήττα είναι ίσα. Να αποβάλεις των αντιθέτων τα ζεύγη για να φτάσεις στο Νιρβάνα του Βράχμα.» Είπε ο Κρίσνα ο κοσμοσείστης κι ελάλησα. Γι’ αυτό λοιπόν ο Εν Χριστώ Αδελφός Διάβολος δίνει το ρευματάκι του κι ηλεκτρίζει την Μαρία την Παναγία. Να ’σαι καλά Κρίσνα, την επόμενη φορά θα τραγουδάω « Ω μπέλα τσάο! Ίο βόλιο ούνα ντόνααααααα!»

Κοιτάζω τον αναπτήρα, λέει πάνω “Sardegna”, έχει ένα ζευγάρι νεόνυμφων με παραδοσιακές στολές να χορεύουν. Η Σαρδηνέζα Καρλότα Σάββα ζει σε μια κονσέρβα για σαρδέλες, το ακατάστατο, βρώμικο δωμάτιό της. Στην Καρλότα αρέσουν τα καρότα, κι αν το καταφέρω θα της κλέψω μια κιλότα. Τώρα έχουν κάπως ηρεμήσει τα πράγματα. Πριν έπρεπε να τα έβλεπες από μια μεριά.

Η Ελένη, που συγκατοικεί με την Καρλότα έκανε μια φέστα, έτσι τις κάνουν εδώ στην Φλωρεντία, γλέντι για το γλέντι, σα να λέμε τέχνη για την τέχνη, μόνο που για να καταφέρω να βρω παρέα για να πάω στο Παλάτσο Πίτι έπρεπε να κάνω τάμα στην Σάντα Μαρία Ντέλα Κρότσε! Αθάνατο ξενιτεμένο ελληνικό φοιτηταριό!

Τέλοσπάντων, σήμερα στη φέστα της Ελένης ήρθε κι ο Γιάννης. Ο Γιάννης είναι ένας ευπαρουσίαστος νεαρός, αλλά επειδή τον είχε χωρίσει η κοπέλα του όταν εκείνος τράκαρε, σήμερα βασανίζει τις γυναίκες. Και την Καρλότα, την πανέμορφη, Κλαούντια Καρντινάλε και βάλε ή έπρεπε να την λένε Καυλότα, αλλά είναι μια βλαχούλα, άβγαλτη εντελώς κι αφελής από ένα ψαροχώρι της Σαρδηνίας.

Διαβολοδειλίνισσα, βλασερό κι εύθραυστο ματσέττο ζουμπούλια, τι στέκεις έτσι ανάστραβα; Ό,τι πρέπει για τον Γιάννη, που βίτσιο το έχει να εκδικείται εκ των υστέρων το γυναικείο φύλο. Απόψε χώρισε με την Καρλότα για τέταρτη φορά από τότε που ήρθα εδώ. Χαίρομαι, γιατί τον ρώτησα και δείχνει αποφασισμένος. Στο μεταξύ η Καρλότα έφυγε απ’ τη φέστα με μαυρισμένη την ψυχή για το δωμάτιό της.

Τα διαόλια μου με πιάσανε να πάω να την παρηγορήσω αλλά κρατήθηκα. Έπειτα από δέκα λεπτά βγήκε, κι είχε πάει όχι για καρότο, αλλά για χόρτο. Έχει βγει κεφάτη λέμε τώρα.

Η Ελένη που κάνει τη φέστα το χαίρεται σήμερα, έχουν μαζευτεί όλοι οι συμφοιτητές σπίτι της και τραγουδάνε! «Να ανοίξω ένα σπουμάντε;» λέει ενθουσιασμένη. Σπουμάντε είναι αυτά τα κρασιά που βγάζουν αφρό σαν τις σαμπάνιες. Φτηνά κρασιά, και τελικά αυτές οι ψευτοσαμπάνιες στις ρεβεγιόν είναι απλώς σπουμάντε! Η Καρλότα ακούει την Ελένη κι αρχίζει να κλαίει. Κάτι να της θύμισε το κρασί; Εγώ κοιτάω αμήχανα, δεν ξέρω και καλά ιταλικά, της πετάω ένα «Μην κλαις μωρέ αφερεμένο! Του έ λα πιου μπέλα ντέλα παέζε!» και σιγά μην κατάλαβε μέσα στα λιβάδια που πλέει. Γέρνει στον ώμο μου. Σαρδηνέζα δαιμόνισσα! Μπορεί να μυρίζει σαν σαρδέλα απ’ την απλυσιά, αλλά είναι χάρμα οφθαλμών… «Άχιιιι, ίο βόλιο βίνο γκρέκο… Γκρέκο!… Άχιιιι…» Ναι, αυτό το κατάλαβα, η Καρλότα είπε ότι θέλει κρασί ελληνικό, οίνον ελληνικόν Πελοποννήσου ξηρό. Κι εγώ έχω Καρλότα, ο παππούς μου κρασί έβγαζε, ροδίτη και σιδερίτη, Διονύσου σπονδές κατέχω τες!

Αφού έγειρε στον ώμο μου, ανακάλυψα πόσο εύκολο τελικά μου είναι να ρίξω μια γυναίκα. Την ακούμπησα στο λαιμό και σε δευτερόλεπτα, η Καρλότα έγινε ένα με το πάτωμα. Αναίσθητη, καριολάκι βαποράκι Μάσιμο την έκαψες… Κομπλεξάκι Γιαννάκη την έβαψες… Την κουβάλησα στο δωμάτιό της. Τριγύρω κιλότες της. Φόρμες. Διαόλου κάλτσες. Στον τοίχο κολλάζ με φωτογραφίες της, εδώ είναι μικρή, είναι Μεγάλη Παρασκευή, Επιτάφιος. Περιφέρουν τα Μυστέρι, ξύλινα γλυπτά που αναπαριστούν τα Πάθη του Χριστού. Η μπάντα παίζει πένθιμα στις τρομπέτες της, ένας γέρος σκουπίζει το μέτωπό του αποκαμωμένος κι η μικρή Καρλότα με τη φουστίτσα της κουβαλάει λουλούδια.

Ξαπλώνω την Καρλότα στο κρεβάτι της. Έχει μακριά, σατανικά πόδια, φιδίσια μαλλιά, Μέδουσα του Καραβάτζιο. Έχω πετρώσει. Στέκω μπροστά στην σπηλιά της Σίβυλλας, το κενό στα πόδια ανάμεσό της. Αρισμαρί, θανάσιμο ρόδο της θάλασσας, Καρλότα. Η μπότα της προεξέχει στο πλάι του κρεβατιού, Ιταλική Χερσόνησος, γέρνει προς το Ιόνιο να κλωτσήσει την Ελλάδα μα δεν φτάνει. Κάτσο.

Όλα στραβά και ίσα πήγανε σήμερα στο σουλάτσο μου, σχεδόν συνελήφθην ως λαθρεπισκέπτης στο Παλάτσο Πίτι, γύρισα μετά εδώ κι έγιναν όλα αυτά με τη φέστα, τη λιποθυμία της Καρλό. Τώρα πλέω σε ένα πέλαγο αλλοτινές Καρλοτινές κιλοτίνες γκιλοτίνες. Κοιτάζω τον αναπτήρα της. Sardegna. Βγάζω ένα τοσκανέλλο, ρημάδια πούρα, πνίγομαι πάλι. Κρίμα, τόσο ωραίο κορίτσι διάβολε. Κι εγώ να μην προλάβω να της πω τίποτα. Θα μου φύγει το τσερβέλο. Κοιμάται τώρα. Τη σκουντάω. Τίποτα.

Άμα δεν κάνω τώρα παλάβρα, δεν θα κάνω ποτέ. Πού ξέρεις, άμα ξυπνήσει μπορεί και να μην τσαντιστεί. Κι ένα χωρίο του Ηροδότου μου έρχεται στο νου. Τέτοια έπρεπε να κάνουμε στο σχολείο. Στην «Ευτέρπη» που πολύ με τέρπει τελευταία, λέει για τις πολύ όμορφες γυναίκες των επιφανών ανδρών στην Αίγυπτο και πώς τις ταριχεύουνε. Αφήνουν να περάσουν τρεις τέσσερις μέρες και μετά τις ταριχεύουνε. Να έχει αρχίσει λίγο η σήψη. Να είναι λιγότερο ποθητές. Παλιά, είχε πεθάνει μια τρισεύγενη καλλίκορμη νεαρά Αιγυπτία. Ο ταριχευτής της, με πάθια από τον έρωτα για κείνη χρόνια, έσμιξε με τη νεκρή γυναίκα. Σβήνω όλα τα φώτα. Τουλάχιστον, η Καρλότα ακόμα αναπνέε.


Dante Caparezza

Σε σκοτεινό πλανεύτηκα ρουμάνι, τι ήταν ο δρόμος ο σωστός χαμένος. Ο αχνός ήταν μαύρος σα ράχη θαλάσσιου κήτους. Η πλάνη μας έφερε στο σκοτεινός στενό, όπου η μοίρα μας θ ’άλλαζε ρούγα. Μια παλιά βίλλα έστεκε, γριά σκυμμένη με μάτια αινιγματικά τα σφαλιχτά παράθυρά της. Δυο ερωτιδείς στους στύλους της εισόδου πρόδιδαν την ανάμνηση μιας αλλοτινής ευφορίας. Πίσω απ’ την πύλη δύο γλάστρες με μαραμένες γαρδένιες. Στην κάθε γλάστρα μέσα, στο χώμα το άγονο πάνω δύο αβγά. Το αριστερό, στρογγυλό σαν τα βότσαλα της Μαρίνας της Πίζας. Το δεξί, αβγό ματαιωμένο με μια ραγισματιά σα να ’θελε να βγει νεοσσός μα να το ξανασκέφτηκε σε τι χάος να μεγαλώσει κι άστο καλύτερα. Η ώρα δύο, τα αβγά δύο, εγώ κι η Καρλότα δύο, μα τίποτε δεν πρόδιδε τον αστάθμητο παράγοντα, το τρίτο εκείνο πρόσωπο που θα διατάρασσε την ισορροπία της τραμπάλας μας.

Πηχτός καπνός φύσηξε απ’τα βόρεια, μια πυρκαγιά καψάλιζε τ’ αμπέλια της πλαγιάς, τα chianti. Αλλά όχι, δεν ήταν αυτό. Ήταν αναθυμιάσεις, από το πέρα του κόσμου, όπως ο αντι γιβελλίνος Γουέλφος ποιητής Δάντης Αλιγκέρι προσγειωνόταν. Της Κολάσεως τα καζάνια να μου στολίσει με λόγια θεόπνευστα.

Μόλις είχα μάθει πως πέρασα εκείνο το μάθημα – μύθο, τα Λατινικά Ογδόου, Ο Αινείας είχε τρικυμίσει την κεφαλή μου για βδομάδες δύο και χρόνια πέντε. Μα τώρα είχαμε λύσει τους λογαριασμούς μας. Το μάθημα είχε περαστεί κι ο Δάντης, εργατικός μαθητής του μέγα δασκάλου Βιργιλίου είχε έρθει να μου πει:

«Εσύ, ανάξιε τελειόφοιτε σου ’λαχε από Ηλίας Βιργηλίας να γενείς. Στολή πορφυρή θα ντυθείς και δάφνη στο κεφάλι. Μα σκουφί επαναστατικό δεν σου πρέπει, τι ειν’ το κεφάλι σου κεφάλα κι η κόμη σου κωμική. Η capa σου για rezza. Τα που θα δεις με λόγια ειλικρινή να τα στορήσεις. Μα πρώτα την Αινειάδα άμα δεν περάσεις θνητέ, πτυχίο δεν παίρνεις, στης Φιλοσοφικής τις φλόγες θα καψαλίζεσαι αιωνίως κι αμετακλήτως…» Την πέρασα του είπα. Τούτο Μπένε.

Η πλάση ζάρωσε γύρω μας κι η Καρλότα ένιωσε όπως μια φορά στον ύπνο της που την είχα πλακώσει με το χέρι μου στο στέρνο της κι ονειρεύτηκε πως την χτίσανε σε οικοδόμημα φερετροειδές. «Και σκίφο!» τραύλισε αηδιασμένη. Μα δεν υπήρχε κάτι το αηδιαστικό εκτός απ’ το σπασμένο αβγό. Λιποθύμησα και σκύφος με κρασί για να συνέλθω δεν υπήρχε.

Κάπου ακούστηκε ένα μαντολίνο. Την γεύση της θαλάσσης, άμα την περάσεις λάθος μην κάνεις και την χαλάσεις… Σαπόρε ντι μάρε, την ξινίλα μου πάρε!… Πλάτς πλούτς, τα πόδια γέμισαν άμμο, το πτυχίο άφησα χάμω νιώθω σα σε κρητικό γάμο, ρακές κι ο μεθυσμένος ο Δον Μικές. Κι εκείνη, ενωμένες όλες σε μία, εκείνη. Κάθε πρωί πιο εντυπωσιακή, χαμένες μάχες κάθε μέρα κι εγώ ο βασιλεύς της ήττας. Μ’ αρέσει. Από τον κήπο σου περνώ κι εσύ δε βγαίνεις να σε δω. Δεν έχει άλλο πλέον πια. Πόσο ωραία χορεύεις τα πόδια σου σαν της Εύης, αξούριστα κι όλο κοιτάζω και δεν μπαίνω στο χορό. Τάρα τατά τάρα τατά. Τα μαλλιά σου είναι σαν πράσινα μακαρόνια κι όταν ονειρεύομαι εκείνα μακραίνουν μακραίνουν για να τα μασήσω.

Απ’ το στόμα σου βγαίνει τραγούδι παρτιζάνικο Ο μπέλα τσάο παρτιζάνικο παρμεζάνικο τι; Τυρί να σου λούσει τα μαλλιά μακαρόνια μακάρια κι αιώνια. Δεν είμαι εκεί που είσαι, δεν ζω την ζωή που ζεις, νον σόνο κουελ κι σόνο, νο φάτσο λα βίτα και φάι. Και για τον κόσμο που μισείς δεν είμαι άλλος και για τον κόσμο που αγαπάς δεν είμαι αυτός. Είμαι του δρόμου, ο κόσμος είναι μικρός. Η νεότητά μας κραδαίνει ψηλά το φαλλικό άσμα, Πύργο της Πίζας μια στιγμή γερτό κι ύστερα στα ίσα του. Ο κόσμος να απορεί, να λέει μα ήρθα εδώ να φωτογραφηθώ να τόνε κρατάω που γέρνει κι εσείς τον ορθοποδήσατε;  Σπανιόλες τουρίστριες απογοητευμένες.

Τι είναι γλυκιά τούτη η νύχτα, τι είναι ώρια. Κι εγώ δεν ξαπλώνω περιμένοντας εσένα. Κι εδώ, μπροστά στο φινιστρίνι σου της καρδιάς μου σου ανοίγω την πένα. Εγώ πάντα εσένα σκέφτομαι γιατί εσένα ψυχή μου αγαπώ κι όπου πάω, όπου στέκω, όπου σέρνομαι, στην καρδιά μου πάντα εσένα βαστώ. Κι εσύ πια δεν μ’ αγαπάς ώρια μου πιτσουλίνα, δεν με πονάς πια, μα τα όμορφά σου χειλάκια άνοιξε να μου πεις λόγια αγάπης ευλογημένα. Τα αστεράκια που πάνω με βλέπουνε και μου φέγγουνε κρυφά απ’ το φεγγάρι, και γελούν και μου λένε: Στον άνεμο, τα τραγούδια που λες είναι χαμένα. Καληνύφτα, σ’ αφήνω και φεύγω, πλάγιασε εσύ, τι είναι πικρό που ήρθα εγώ εδώ πέρα. Μα όπου πάω, όπου σύρνω, όπου στέκω, στην καρδιά πάντα εσένα βαστώ.

Οι εξελίξεις υπήρξαν ραγδαίες. Τα γυαλιά μου λιώσανε μέσα σ’ ένα σύννεφο. Βρισκόμασταν στο μπάνιο. Οι αχνοί ήταν από το καυτό μπάνιο που είχαμε μόλις κάνει. Κι ο Δάντης Αλιγκέρι ήταν η Ελένη, που φώναζε από το δίπλα δωμάτιο πως τόσην ώρα στο ζέσταμα η πίτσα κάηκε πια, πίτσα μαργαρίτα που μαδήθηκε. Η Καρλότα φόρεσε μπουρνούζι μπλε ανδρικό και βγήκε στο διάδρομο να φωνάζει. Ότι είμαι για δέσιμο, πάτσο γκρέκο πάτσοοοοο! Έξι χρόνια βολόδερνα σε ένα γκρι κτήριο με σκάλες, γκρέτζο γκρέτζο γκρέτζο κι όλη την ώρα μιλάω για ένα μαγκαζίνο ντελι στουντέντι Καλειντόπιουμ! Μπάστα με τον Άθω, τον Πολυπόρθο και τον Χρηστάρα- μη! Τρεις σωματοφύλακες μα εγώ το ένα τούτο σώμα το καρλοτινό που από Καρλό Σαρλώ ντύθηκε με μουστάκι να κάνω χάζι, το ένα τούτο σώμα που σπαρτάραγε τόσην ώρα να το καπνίζω τράκα σε ντουμάνι δεν το φύλαξα τούτο το ένα σώμα, σωματοφύλακας αεριτζής. Ντουμάνι και δεν σκέφτομαι τι θα γίνει ντομάνι.

Σωματοφύλακας δεν γίνομαι, άσε που να μεταφράσω όσα γράφω δεν μπορώ. Να της τα δείξω τα γραμμένα, δεν. Δεν πάει άλλο, έγκωσα, λιγώθηκα, διψώ. Η Καρλότα άρχισε να κατεβάζει απ’ τα ράφια βάζα, φωτιστικά, βιβλία. Κάτι ηλέκτριζε το δωμάτιο. Έβαλα τα χέρια στην βαλίτσα. Τύλιξα τα δύο τελευταία τεύχη του Καλειδοσκοπίου που είχα φέρει μαζί. Να της τα δείξω τι και πώς. Άστο καλύτερα.

Τύλιξα τα Καλειδοσκόπια μα εκείνα άρχισαν να διαμαρτύρονται σαν περιορισμένα περιστέρια. Άνοιξαν τα σαλόνια τους σα φτερά και πέταξαν μακριά απ’ το παράθυρο. Καλειδοσκόπια να πετάνε. Γλάροι με γράμματα τυπωμένα πάνω, κατεβατά από ελεύθερα φυλακισμένα σε εξακόσες λέξες. «Οι σοβαροί άνθρωποι κάποια πράγματα τα κρατάνε για τον εαυτό τους…» ψιθύρισε η Καρλό.

Ο Λουίτζι ντελε Μπικόκε, ο Λούης Ο Βερύκοκος άφησε την σπάτουλα του χτίστη. Εργάτης Σικελός ο Λούης άρχισε να ξεφυλλίζει απορημένος τα φοιτητικά αλαμπουρνέζικα με το καρπούζι στο εξώφυλλο. Άλλωστε, τα καρπούζια ως γνωστόν δεν τελειώνουν ποτέ.


Πάτι Σμιθ – Τραίνο της Γραμμής Μ – Ελληνικοί Μύθοι (2015)

Πάτι Σμιθ – Τραίνο της Γραμμής Μ (2015)

Ελληνικοί Μύθοι

Μετάφραση : Ηλίας Κολοκούρης

Patti Smith – M train  

Translated by Ilias Kolokouris


Ο Τροχός της Τύχης

…Καθόμουν στην μέση του καφέ, εντός του επαναλαμβανόμενου ονειρώδους τοπίου του. Ούτε σερβιτόρα, ούτε καφές, πουθενά. Ήμουν υποχρεωμένη να πάω πίσω από τον πάγκο, να αλέσω μόνη μου λίγους κόκκους καφέ και να ψήσω μόνη μου τον καφέ. Κανείς δεν ήταν εκεί γύρω πλην ενός βουκόλου. Παρατήρησα πως είχε μιαν ουλή, σα μικρό φίδι να κινείται χαμηλά στο οστό της κλείδας του. Έβαλα και στον καθένα μας από μια αχνιστή κούπα καφέ, αλλά απέφυγα το βλέμμα του βουκόλου.


Patti Smith – M Train

-Οι Ελληνικοί Μύθοι δεν μας λένε τίποτε, έλεγε ο βουκόλος. Οι θρύλοι είναι απλώς ιστορίες. Οι άνθρωποι τους ερμηνεύουν όπως θέλουν ή ευρίσκουν ηθικά διδάγματα σε αυτούς. Την Μήδεια ή την Σταύρωση, δεν μπορείς να τις αναλύσεις. Η βροχή και ο ήλιος ήλθαν ταυτοχρόνως και επέφεραν το ουράνιο τόξο. Η Μήδεια βρήκε του Ιάσονα τα μάτια και θυσίασε τα παιδιά τους. Συμβαίνουν αυτά τα πράγματα, έτσι είναι, πρόκειται για το αδιαμφισβήτητο αποτέλεσμα του ζην.

Ο βουκόλος πήγε να ανακουφιστεί, ενώ εγώ αναλογιζόμουν το Χρυσόμαλλο Δέρας σύμφωνα με τον Παζολίνι. Στάθηκα στην πόρτα και κοίταξα πέρα στον ορίζοντα. Το μουντό τοπίο διέκπτοαν βραχώδη λόφοι στερούμενοι βλάστησης. Αναρωτήθηκα αν η Μήδεια αναρριχήθηκε σε παρόμοιους βράχους αφού κορέστηκε ο θυμός της. Αναρωτήθηκα ποιος ήταν τελοσπάντων αυτός ο βουκόλος. Κάποιο είδος Ομηρικού πλάνητος, υπέθετα. Περίμενα να βγει από τον καμπινέ, αλλά αυτός αργούσε. Υπήρχαν σημάδια ότι τα πράγματα επρόκειτο να πάρουν διαφορετική τροπή: ένα σπασμωδικό ρολόι εκτός ρυθμού, το περιστρεφόμενο σκαμπώ του μπαρ, μια ασθενής μέλισσα που μετεωριζόταν πάνω από την επιφάνεια ενός μικρού τραπεζιού που ήταν καλυμμένο με βερνίκι σε χρώμα κρεμ. Σκέφτηκα μια στιγμή να σώσω την μέλισσα, αλλά δεν υπήρχε τίποτε που να μπορούσα να κάνω. Ήμουν έτοιμη να σηκωθώ να φύγω χωρίς να έχω πληρώσει για τον καφέ μου, αλλά ύστερα που το ξανασκέφτηκα, πέταξα μερικά νομίσματα στο τραπέζι δίπλα στην εκπνέουσα μέλισσα. Αρκετά για τον καφέ και μία αξιοπρεπή κηδεία με σπιρτόκουτο.

Ταρακουνήθηκα και βγήκα από το όνειρο, πετάχτηκα έξω από το κρεβάτι μου, έπλυνα τα μούτρα μου, έκανα πλεξούδα τα μαλλιά μου, βρήκα το σκουφί μου και το σημειωματάριό μου και βγήκα έξω, σκεπτόμενη ακόμη τον βουκόλο και πώς τα ξερνούσε έτσι ωραία περί Ευριπίδου και Απολλωνίου. Στην αρχή μου την είχε σπάσει, αλλά τώρα όφειλα να παραδεχθώ πως η επανερχόμενη παρουσία του ήταν μια παρηγοριά. Κάποιος που μπορούσα να βρω, όποτε τύχαινε η ανάγκη, στο ίδιο εκείνο μεταίχμιο, στο ίδιο εκείνο τοπίο ανάμεσα ύπνου και ξύπνιου.


Καθώς περνούσα την Έκτη Λεωφόρο Η Κάλλας είναι η Μήδεια, η Μήδεια είναι η Κάλλας ο ρυθμός στροβιλιζόταν στο κεφάλι μου καθώς τα τακούνια απ΄τις μπότες μου χτυπούσαν την επιφάνεια του δρόμου. Ο Πιερ Πάολο Παζολίνι επεξεργάζεται προσεκτικά τον κλήρο του καστ και επιλέγει την Μαρία Κάλλας, μία από τις πιο εκφραστικές φωνές όλων των εποχών, για έναν επικό ρόλο με ελάχιστο διάλογο και απολύτως καθόλου τραγούδι. Η Μήδεια δεν τραγουδάει νανουρίσματα. Σφάζει τα παιδιά της. Η Μαρία δεν ήταν μία τέλεια τραγουδίστρια. Αντλούσε από τα βάθη της αβαθούς, άπειρης πηγής της και κατακτούσε τους κόσμους του κόσμου της. Αλλά όλος ο σπαραγμός των ηρωίδων της δεν την είχε προετοιμάσει για τον δικό της σπαραγμό. Προδομένη, εγκαταλελειμμένη και ταπεινωμένη, αφημένη δίχως έρωτα, φωνή ή παιδί, καταδικασμένη να ζει την ζωή της στην μοναξιά. Προτιμούσα να φαντάζομαι την Μαρία ελεύθερη από την βαρέα σκευή και στολή της Μηδείας, της κεκαυμένης βασιλίσσης στο ωχροκίτρινο φόρεμα. Αυτή φοράει μαργαριτάρια. Το φως πλημμυρίζει το Παρισινό της διαμέρισμα, καθώς εκείνη κάνει να φτάσει με το χέρι της μία μικρή δερμάτινη κασετίνα με κοσμήματα. Ο Έρωτας είναι το πιο πολύτιμο κόσμημα από όλα, ψιθυρίζει, ελευθερώνοντας τα μαργαριτάρια που πέφτουν από τον λαιμό της, φολίδες θλίψεως που υπερίπτανται και χαμηλώνουν.

Το Καφέ ‘Ινο ήταν ανοιχτό, αλλά άδειο. Ο μάγειρας ήταν εκεί μονάχος του, κι έψηνε σκόρδο. Περπάτησα μέχρι ένα κοντινό φούρνο, αγόρασα έναν καφέ κι ένα κομμάτι κέηκ κανέλας, κάθισα σε ένα παγκάκι της Πλατείας του Father Demo. Παρακολούθησα ένα αγόρι να σηκώνει την μικρή του αδερφή, ώστε να τα καταφέρει να πιει νερό από έναν ψύκτη. Αφού τελείωσε εκείνη, ήπιε κι αυτός τη γουλιά του. Τα περιστέρια ήδη συναθροίζονταν. Καθώς ξετύλιγα το κέηκ μου, φαντασιώθηκα μία χαοτική σκηνή εγκλήματος, που περιελάμβανε φρενήρη περιστέρια, μαύρη ζάχαρη και στρατούς από ακραίως ενθουσιασμένα μυρμήγκια. Κοίταξα χάμω στα κομμάτια γρασίδι που ξετρύπωνε από το ραγισμένο τσιμέντο. Πού πήγαν όλα τα μυρμήγκια ; Και οι μέλισσες και οι μικρές λευκές πεταλούδες που βλέπαμε παντού κάποτε ; Πού πήγαν ; Μήπως εκείνες οι μέδουσες και τα πεφταστέρια ; Καθώς άνοιγα το ημερολόγιό μου, έριξα μια ματιά σε κάτι ζωγραφιές. Ένα μυρμήγκι διαπερνούσε την σελίδα την αφιερωμένη στον Χιλιανό Φοίνικα που είχα βρει σε έναν Βοτανικό Κήπο στην Πίζα. Υπήρχε το μικρό σκίτσο του κορμού του Φοίνικος, αλλά όχι τα φύλλα του. Βρήκα επίσης το μικρό σκίτσο του Παραδείσου, αλλά όχι της Γης.


Μάθε, παιδί μου, γράμματα. Δημόσια ή ιδιωτικά;

Category : book reviews


Θετικά και κάθετα. Με όλα τα στραβά του. Τις δυσκολίες του. Το δημόσιο σχολείο αξίζει ακόμα. Απόδειξη; Το υπέροχο βιβλίο του Αντώνη Καρτσάκη «Στον ανήσυχο μαθητή μου». Ο συγγραφέας, σε ωραίο πρωτοπρόσωπο λόγο απευθύνει μια μακρά επιστολή. Όχι στους εύκολους, στα καλά παιδιά της τάξης που λένε το μάθημά τους και όλα τα κατάλαβαν. Στους δύσκολους, ταραξίες μαθητές. Ίσως καίγανε τις καρέκλες στο μάθημα ή πετούσαν τα βιβλία μετά τις εξετάσεις. Αλλά αξίζανε την προσοχή του.

Ο τρόπος με τον οποίο είναι γραμμένο το βιβλίο δεν μπορεί παρά να εμπνεύσει εμπιστοσύνη στο δημόσιο σχολείο. Ο συγγραφέας, χωρίς να φαίνεται αυτό, διατρέχει και ανατρέπει όλο το Αναλυτικό Πρόγραμμα Γυμνασίου και Λυκείου. Όχι πληκτικά και θεωρητικά. Πρακτικά, απλά, εντός βιωμάτων αφηγείται την επίτευξη του μεγάλου στόχου κάθε δασκάλου προς τον μαθητή: να σε βάλω στο παιχνίδι. Γιατί το μάθημα δεν είναι τίποτε άλλο από παιχνίδι. Κι όσο παίζει παρέα με τον ανήσυχο μαθητή, ο καθηγητής τον μορφώνει και τον μεταμορφώνει. Ο ρατσιστής γίνεται διεθνιστής, ο τεμπέλης εργατικός, ο δούλος ελεύθερος, ο συμβιβασμένος ασυμβίβαστος.

“Read More”

Και φύλακας και πιάστης: η νέα μετάφραση του Σάλιντζερ

Category : book reviews


Κατ’ αρχάς, αυτή ήταν μια κατ’ αρχήν ψυχαναγκαστική διαδικασία, που δεν έχετε κανέναν λόγο να κάνετε: Διάβασα και τον παλιό και τον καινούριο, κι ανάμεσα τζόλευα τον πρωτότυπο του Salinger.

Ο Χόλντεν Κόλφηλντ, ο έφηβος μέσα μας, απλωμένος στις μαγικές σελίδες του μυστηριώδους συγγραφέα έχει θρέψει γενιές και γενιές αναγνωστών. Αποδέχεται αυθεντίες; Έχει μήπως εικονίσματα να προσκυνά και σιγουριές να περιφέρει;

“Read More”